Erkan GÜRBOĞA

Gelirler Kontrolörü İzmir Defterdar Yrd. V.

1. GENEL BİLGİ:

065 Sayılı Katma Değer Vergi 3si Kanununun 9’ncu maddesi uyarınca mükellefin Türkiye içinde ikametgahının işyerinin, kanuni merkez ve iş merkezinin bulunmaması hallerinde ve gerekli görülen diğer hallerde Maliye Bakanlığı, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorulu tutabilir.

Söz konusu yetkiye dayanarak Maliye Bakanlığınca çıkarılan 51, 53, 58, 70, 81, 84, 85, 86, 87 ve 89 numaralı Katma Değer Vergisi tebliğleri ile hurda sektöründe uygulanacak tevkifata ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.

Ancak, 02.01.2004 tarih ve 25334 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5035 sayılı Kanunla, Katma Değer Vergisi Kanununun 17/4g maddesinde yapılan değişiklik sonucunda metal, plastik, kağıt, cam, hurda ve atıkların teslim 01.01.2004 tarihinden itibaren Katma Değer Vergisinden istisna tutulmuştur. Bu yazımızda teslimleri vergiden istisna tutulan metal, plastik, kağıt, cam, hurda ve atıkların Katma Değer Vergisi karşısındaki yeni durumuyla ilgili kişisel görüşlerimiz yer alacaktır.

2. İSTİSNAYA İLݽKİN DÜZENLEMENİN GETİRDİKLERİ

a) Hurda Teslimlerinde KDV Hesaplanmayacaktır

Katma Değer Vergisi Kanununun 17/4g maddesinde 02.01.2004 tarih ve 25334 Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5035 saylı Kanunla yapılan değişiklik sonucu metal, plastik, kağıt, cam, hurda ve atıklarının teslimi 01.01.2004 tarihinden itibaren Katma Değer Vergisinden istisna edilmiştir.
Buna göre, hurda teslimlerinde Katma Değer Vergisi uygulanmayacağından Katma Değer Vergisi tevkifatı da söz konusu olmayacaktır. Hurda teslimleri nedeniyle düzenlenen fatura ve benzeri belgelerde de Katma Değer Vergisi hesaplanmayacak ve gösterilmeyecektir.

b) Hurda İthalatında KDV

Katma Değer Vergisi Kanununun 16/1a maddesi uyarınca, Katma Değer Vergisi Kanununa göre teslimleri vergiden istisna edilen mal ve hizmetlerin ithali Katma Değer Vergisinden istisnadır. Buna göre Katma Değer Vergisi Kanununun 17/4g maddesiyle teslimleri istisna tutulan hurdanın ithalatında da Katma Değer Vergisi uygulanmayacaktır. Keza ithal edilen hurdanın yurt içinde teslimlerinde de Katma Değer Vergisi hesaplanmayacaktır.

c) 01.01.2004 Tarihinden Önce Gerçekleşen Teslimlerde Katma Değer Vergisi Uygulaması
5035 sayılı Kanunla getirilen düzenleme 01.02.2004 tarihinden itibaren yürürlükte olduğundan bu tarihten önce gerçekleştirilen hurda teslimlerine ilişkin olarak Katma Değer Vergisi hesaplanacak ve tevkifata tabi tutulacaktır. Hurda teslimleri bu tarihten önce gerçekleşmiş olmasına karşın faturanın bu tarihten sonra dzenlenmiş olması, durumu değiştirmeyecektir. Zira Katma Değer Vergisinde vergiyi doğuran olay malın teslimi ile gerçekleşmektedir. Hurda teslimi 01.01.2004 tarihinden önce yapılmış ise Katma Değer Vergisinin hesaplanması ve tevkifata tabi tutulması gerekir. Faturanın 01.01.2004 tarihinden önce düzenlenmesi ve fakat malın bu tarihten sonra tesliminde de Katma Değer Vergisi hesaplanması ve tevkifata tabi tutulması gerekir. Çünkü Kat  ma Değer Vergisi Kanununun 10. maddesi uyarınca mal tesliminden önce fatura düzenlenmesi durumunda vergiyi doğuran olay meydana gelmiş olacaktır.

Diğer taraftan 01.01.2004 tarihinden önce gerçekleşen satış ve teslimlere ilişkin olarak tevkif edilen vergilerin iadesine ilişkin işlemlere devam edilecektir.

d) Hurda İhracatında Katma Değer Vergisi

5035 sayılı Kanunun 10. maddesiyle Katma Değer Vergisi Kanununun 32. maddesine eklenen fıkra ile yurt içi teslimleri ile ifaları kısmi istisna kapsamına giren mal ve hizmetlerin ihracında 32. madde hükmünün uygulan  mayacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla teslimleri vergiden istisna tutulan hurdanın yurt dışı ihracında, hurda için yüklenilen ve indirim konusu yapılamayan Katma Değer Vergisinin iade edilmesi söz konusu olmayacaktır.

e) Yüklenilen Katma Değer Vergisinin Durumu

Katma Değer Vergisi Kanununun 30/a Maddesi uyarınca, vergiye tabi olmayan veya vergiden istisna edilmiş bulunan mal teslimi ve hizmet ifası ileilgili alış vesikalarında gösterilen veya bu mal ve hizmetlerin maliyetleri içinde yer alan Katma Değer Vergisi hesaplanan vergiden indirim konusu yapılamaz. İndirim konusu yapılamayan bu vergiler Katma Değer Vergisi Kanunun 58. maddesi uyarınca Gelir ve Kurumlar Vergisi matrahının tespitinde gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınacaktır. Dolayısıyla hurda alımlarına ilişkin KDV indirim konusu yapılmadığından gider veya maliyet olarak yazılması gerekir. Kısmı istisna kapsamına giren işlemlere ilişkin olarak yüklenilen Katma Değer Vergilerinin nasıl ve hangi koşullarda gider ve maliyet unsuru olarak dikkate alınacağına ilişkin açıklamalara, 31 Aralık 1987 tarih ve 19681 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 26 seri nolu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinde yer verilmiştir. Söz konusu açıklamalar kısmı istisna kapsamına alınan hurda teslimleri içinde geçerli olup, 01.01.2004 tarihinden önce alınıp bu tarihten sonra stokta yer alan hurdalara ilişkin yüklenilen Katma Değer Vergileri ile ilgili olarak, Tebliğde belirtilen esaslar doğrultusunda hareket edilmesi gerekir.

3. İSTİSNADAN VAZGEÇME:

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 18. maddesi uyarınca, vergiden istisna işlemleri yapanlar diledikleri takdirde ilgili vergi dairesine yazılı olarak müracaatta bulunarak bu işlemleri dolayısıyla vergiye tabi tutulmalarını talep edebilirler. Bu talebin mükellefin istisnaya dahil olan işlemlerinin tamamını kapsaması şarttır. İstisnadan vazgeçeceklerin talepleri üzerine vergi dairesince vergi mükellefiyetleri talep tarihinden itibaren tesis olunur. Bu şekilde mükellef olanlar üç yıl geçmedikçe mükellefiyetten çıkamazlar. Mükellefler üç yıllık sürenin bitiminden önce mükellefiyetten çıkamazlar. Mükellefler üç yıllık sürenin bitiminden önce mükellefiyetten çıkma talebinde bulunmadıkları taktirde mükellefiyet yeniden üç yıl süreyle uzatılmış sayılır. Bu hüküm uyarınca hurda ticareti ilen iştigal eden mükelleflerden, isteyenler istisnadan vazgeçecek hurda teslimlerinde Katma Değer Vergisi hesaplayacaklardır. Hesaplanan bu Kat  ma Değer Vergisi üzerinden, alıcılar önceki tebliğlerde belirtilen esaslar doğrultusunda tevkifat yapmaya devam edeceklerdir.

4. SONUÇ:

5035 sayılı Kanunla Katma Değer Vergisi Kanununun 17/49 maddesinde yapılan değişiklikle 01.01.2004 tarihinden itibaren hurda teslimleri Kat  ma Değer Vergisinden istisna tutulmuştur. Bu nedenle, 01.01.2004 tarihinden itibaren hurda teslim bedeli üzerinden Katma Değer Vergisi hesaplanmayacak ve tevkifat söz konusu olmayacaktır.

Ancak istisnadan vazgeçtiğini belirten mükelleflerin hurda satışları üzerinden Katma Değer Vergisi hesaplanacak, hesaplanan bu vergi üzerinden alıcılar tarafından Katma Değer Vergisi tevkifatı yapılmaya devam edilecektir.