Erkan GÜRBOĞA
Gelirler Başkontrolörü
İzmir Defterdar Yrd. V.

I- GENEL BİLGİ

3065 Sayılı Katma Değer vergisi Kanununun 9’ncu maddesi uyarınca, mükellefin Türkiye içinde ikametgahının, işyerinin, kanuni merkezi ve iş merkezinin bulunmaması hallerinde ve diğer hallerde Maliye Bakanlığı, vergi alacağını emniyet altına alınması amacıyla, vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir. Maliye Bakanlığı bu yetkisine da yanarak hurda teslimlerinde katma değer vergisi tevkifatı uygulaması getirmiştir. Mevcut düzenlemelerde hurda teslimlerinde katma değer vergisi tevkifat oranı %90 olarak uygulanmaktadır. Keza yayınlanan çeşitli tebliğlerle hangi hurda teslimlerinin tevkifata tabi tutulacağı belirtilmiş olup bu yazımızda tevkifata tabi tutulan ve tevkifat kapsamı dışında bırakılan hurda teslimlerine yer verilecektir.

II-HURDA KAVRAMI

86 Seri No.’lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği uyarınca hurda kavramı; her türlü maden, plastik, kağıt ve cam hurdasını, bunların hurda halindeki karışımlarını, aynen veya onarılmak suretiyle üretim amaçlarına uygun olarak kullanılmayacak haldeki metal, plastik, kağıt ve cam karakterli her türlü ham, yarı mamul ve mamul maddeyi ifade etti€i belirtilmiştir. Dolayısıyla hurda kavramı tanımlanmamakla birlikte hurda kavramının neyi ifade ettiği belirtilmiştir. Hurda en geniş anlamıyla şöyle tanımlanabilir. Eskimiş, bozulmuş, kırılmış, hasar görmüş, patlamış, çatlamış, modası geçmiş ve kullanılması ekonomik olmayan, makine, tezgah, ekipman, iş makinesi, kamyon, tır, çeker, otomobil, tekerlek, traktör, gemi, uçak, ev eşyası, köprü, demiryolu malzemeleri, tarım aletleri, tank, silah, top, mermi, bina, fabrika, iğne, iplik, lastik, cam, gazete, v.s. gibi her türlü sanayi ürünü ile bu ürünlerin üretilmesi esnasında elde edilen arayış kırpıntı, imalat artışı, talaş, ıskarta v.s. gibi olduğu gibi kullanılmayan eski veya yeni maddelere hurda denir.


III- HURDA TEVKİFATIN KAPSAMI

51 Seri No.’lu Katma De€er Vergisi Genel Tebliği(2) ile, gerçek usule tabi mükelleflerden yap›lacak hurda metal alımlarında teslim bedeli üzerinden hesaplanan katma değer vergisinin 2/3’ünün, alıcı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilmek üzere vergi tevkifatına tabi tutulacağı, 1/3’ünün ise satıcıya ödeneceği belirtilmiştir.

Anılan tebliğ ile “hurda metalin” neyi kapsadığına ilişkin bir belirlemeye yer verilmemiştir.

53 Seri No.’lu Katma De€er Vergisi Genel Tebliği(3) ile hurda kavramına metal kırpıntılar, metal talaşları, mamül veya yarımamül madde üreten imalathane ya da fabrikadan çıkan standart dışı metal ürünler, izabe tesislerinden ç›kan standart dışı metal hammaddeler, hadde bozukları ve benzerlerinin dahil olduğu belirtilmişti.

81 Seri No.’lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği(4) ile kağıt, karton, mukavva ile plastik malzeme üretiminde kullanılan atık, hurda veya kırpıntı kağıtlar ile plastik maddeler tevkifat kapsamına alınmıştır.

85 Seri No.’lu Katma De€er Vergisi Genel Tebliği(5) ile hurda olarak alışlarında tevkifat uygulanan demir, bakır, alüminyum, pirinç, kurşun, teneke gibi metallerin külçe haline getirilerek satılması da tevkifat kapsamına alınmıştır. Diğer taraftan tevkifata tabi hurdaların kapsamı en geniş olarak

86 Seri No.’lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği’nde(6) yapılmıuştır. Anılan tebliğ ile hurda veya atık cam teslimleride tevkifat kapsamına alınarak hurda kavramı tanımlanmıştır. Bu tanımlanmaya göre hurda kavramı, her türlü maden, plastik, kağıt ve cam hurdasını, bunların hurda halindeki karışımlarını, aynen veya onarılmak suretiyle üretim amaçlarına uygun olarak kullanılmayacak haldeki metal, plastik, kağıt ve cam karakterli her türlü ham, yarı mamul ve mamulmaddeyi ifade ettiği belirtilmiştir. Keza tebliğle demir, bakır, alüminyum, pirinç, kurşun, teneke gibi metallerin yanı sıra çelik, çinko, pik, sarı, bronz, nikel, kızıl, lehim, mangan-tutya, antimon ve benzeri her türlü metaller ile bu metalleri alaşım, bileşim ve cumuf

(1) Yüksel ATALAY, Hurda el Kitabı, Karınca Matbaası, 18 mayıs1994, s.1
(2) 51 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği 10 Ocak 1996 tarih ve 22519 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanmıştır.
(3) 53 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel tebliği 30 Mart 1996 tarih ve 22596 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanmıştır.
(4) 81 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği 1 Mart 2001 tarih ve 24333 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanmıştır.
(5) 85 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği 19 Mart 2002tarih ve 24700 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
(6) 86 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği 5 Temmuz 2002 tarih ve 24806 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

kırdan gibi birincil metal mahiyetindeki ürünlerin tesliminde de tevkifat uygulanmayacaktır. (87 Seri No.’lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği)(7)

V- SONUÇ

Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 9’ncu maddesinin Maliye Bakanlığı’na verdiği yetkiye dayanarak, hurda teslimlerinde katma değer vergisi tevkifatının hangi teslimlerde uygulanacağı katma değer vergisi tebliğlerinde belirtilmiştir. Ancak, yapılan düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere hurda kavramının çok geniş bir tanımlaması olması nedeniyle, hurda tevkifat kapsamının gelişen ekonomik olaylar karşısında daha da genişleyeceği açıktır.(7)


87 No.’lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği 18/06/2003 tarih ve 25142 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.