Erkan GÜRBOĞA

Gelirler Başkontrolörü

I-GENEL BİLGİ:

 

6 Haziran 2008 tarih ve 26898 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 5766 sayılı “Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ” ile 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nda bazı maddelerde ibare değişiklileri yapılmış, kanuna Geçici 25 ve Geçici 26’ıncı maddeler eklenmiştir.

Bu yazımızda anılan kanun ile 3065 sayılı Katma değer Vergisi Kanunun da yapılan değişiklikler eski düzenlemelerle birlikte irdelenecektir.

 

II-YAPILAN DÜZENLEMELER

 

A-Sigorta Aracılarının Sigorta İşlemleri Dışındaki  İşlemlerinin Katma Değer Vergisine Tabi Tutulması

 

5766 sayılı kanun’un 12’nci maddesinin (a) fıkrası ile Katma Değer Vergisi Kanunu’nun diğer istisnalar ile ilgili 17’nci maddesinin 4 numaralı fıkrasının (e) bendi  değiştirilmiştir.

 

Eski Hüküm 

17/4 (e) “Banka ve sigorta muameleleri vergisi kapsamına giren işlemler ve tali acenteler dahil sigorta acente ve prodüktörlerinin sigorta muamelerine ilişkin işlemleri......”

 

Yeni Hüküm

 

17/4 (e) “Banka ve sigorta muameleleri vergisi kapsamına giren işlemler ve sigorta aracılarının sigorta şirketlerine yaptığı sigorta muamelelerine ilişkin işlemleri........”

 

KDV’den istisna edilen işlemlerin yer aldığı 17’inci maddenin 4-e fıkrasında yapılan değişiklik ile sigorta aracılarının sigorta şirketlerine yaptığı sadece sigorta muamelelerine ilişkin işlemleri KDV’den istisna tutulmuş, bu işlemlerin dışında kalan diğer işlemler ise istisna dışında tutulmuştur. Bu düzenlemeden mükelleflerin istisna dışında kalan teslim ve hizmet bedeli üzerinden KDV hesaplayarak bağlı bulundukları vergi dairelerine beyan edecekleri anlaşılmaktadır. “Aracı” kavramı içinde kalan tüm şirketlerin yukarıdaki hüküm çerçevesinde değerlendirilerek KDV mükellefiyetinin tesis edilmesi gerekmektedir.

 

Yapılan düzenleme 1 Ağustos 2008 tarihinde yürürlüğe girecektir.

 

B-Hurda Metalden Elde Edilen Külçelerin Teslimi Katma Değer Vergisine Tabi Tutulacaktır :

 

          3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 17’ nci maddesinde metal hurda ve atıkları vergiden istisna edilmiş, bent metnine 16/7/2004 tarihli ve 5228 sayılı Kanunla eklenen parantez içi hüküm ile hurda metalden elde edilen külçelerin teslimi de istisna kapsamına alınmıştır.

          Hurda metalden elde edilen külçeler bir ameliye sonunda elde edilen yarı mamul ürünlerdir. Bu bakımdan hurda ve atıktan farklıdır. Ayrıca, külçelerin hurdadan veya cevherden elde edildiğinin tespiti büyük güçlükler taşımakta, yurt içi teslimlerde ve ithalat sırasında uygulama sorunlarına yol açmaktadır. Bu hususlar göz önüne alınarak, madde metninde yapılan değişiklikle "hurda metalden elde edilen külçeler" istisna kapsamından çıkarılmıştır. Buna gore Hurda metalden elde edilen külçe teslimleri 6 haziran 2008 tarihinden itibaren katma değer vergisine tabi tutulacaktır.

 

C- Hazinece Yapılan Gayrimenkul Kiralamaları, Kullanma İzni ve Ön İzin Verilmesi İşlemleri de Katma Değer Vergisi İstisnası Kapsamına Alındı.

 

  5766 sayılı kanun’un 12-b maddesi ile; KDV Kanunu’nun 17-4(p) fıkrasında yer alan düzenleme aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

 

Eski Hüküm

 

“Hazine ve Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü’nde yapılan taşınmaz mal teslimleri ile Hazinece yapılan irtifak hakkı tesisi” işlemlerinin KDV’den  istisna olacağına ilişkin fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

 

Yeni Hüküm

 

 “Hazinece yapılan; gayrimenkul teslim ve kiralamaları, irtifak hakkı tesisi, kullanma izni ve ön izin verilmesi işlemleri”

 

Yapılan değişikliğe göre “Arsa Ofisi Genel Müdürlüğünce” yapılan işlemler istisna maddesinden çıkarılmış, Hazinenin   gayrimenkul teslim ve irtifak hakkı tesisi yanında, yapacağı gayrimenkul kiralamaları, kullanma izni ve ön izin verilmesi işlemleri de KDV istisnası kapsamına alınmıştır.

 Yapılan    düzenleme   07.06.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

 

D-Vergi Nispeti İndirilen Mal ve Hizmet Grupları İle Amortismana Tabi İktisadi Kıymetlere  İlişkin KDV’nin (Atik KDV’nin) İade Kapsamından Çıkarılması Konusunda Bakanlar Kuruluna Yetki Verilmiştir.

 

5766 sayılı Kanun’un  12-c maddesi ile; vergi nispeti indirilen mal ve hizmet grupları ile amortismana tabi iktisadi kıymetlere  ilişkin kdv’nin (atik kdv’nin) iade kapsamından çıkarılması konusunda Bakanlar Kuruluna yetki verilmiştir.

 

Eski Düzenleme

 

 KDV Kanunu’nun “Vergi İndirimi” başlıklı 29’uncu maddesinin 2 numaralı fıkrasında yer alan indirimli orana tabi mal ve hizmet teslimlerinde, indirim konusu yapılamayan KDV’nin iadesi hakkındaki hükmün sonunda bulunan “Maliye Bakanlığı bu fıkranın uygulanmasına  ilişkin usul ve esasları tespit etmeye yetkilidir” cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

 

 

Yeni Hüküm;

“Bakanlar Kurulu, vergi nispeti indirilen mal ve hizmet grupları ile sektörler itibariyle, amortismana tabi iktisadi kıymetler dolayısıyla yüklenilen katma değer vergisinin iade hakkını kaldırmaya; Maliye Bakanlığı, bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.”

 

Bu hüküm ile;, vergi nispeti indirilen mal ve hizmet grupları ile amortismana tabi iktisadi kıymetlere ait katma değer vergilerinin iade kapsamından çıkarılabilmesi hususunda Bakanlar Kuruluna yetki verilmiştir.

Yapılan düzenleme  06.06.2008 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.Ancak makalenin kaleme alındığı tarih itibariyle Bakanlar Kurulu henüz daha bu yetkisini kullanmadığı için vergi nispeti indirilen mal ve hizmetler ile amortismana tabi iktisadi kıymetler için yüklenilen KDV.nin iadesine devam edilecektir.

 

E- Özürlülere Her Türlü Araç Gereç ve Özel Bilgisayar Teslimlerine İlişkin Yüklenilen KDV.nin İadesi

 

 Özürlülere yapılan her türlü araç gereç ve özel bilgisayar teslimleri kısmi istisna kapsamında yer almakta olup, özürlülere teslim edilen bu mahiyetteki mal ve hizmetler nedeniyle yüklenilen vergi katma değer vergisi kanunun 30.uncu maddesi uyarınca indirim konusu yapılamamakta,bu vergiler anılan kanunun 58’nci maddesi uyarınca gider veya maliyet olarak yazılmakta idi.

5766 sayılı Kanun’un  12-ç maddesi ile KDV Kanunu’nun diğer istisnalar ile ilgili 17’inci maddesinin 4 (s) fıkrası, KDV Kanunu’nun 32’inci maddesine ilave edilmiştir. Yapılan düzenleme ile, özürlülerin, eğitimleri, meslekleri, günlük yaşamları için özel olarak üretilmiş her türlü araç gereç ve özel bilgisayar programlarının teslimleri dolayısı ile yüklenilen KDV’nin indirimi yapılamayan kısmının iade edilebilmesi sağlanmıştır. Bu değişiklikle özürlülere her türlü araç gereç ve özel bilgisayar teslimlerinde yüklenilen KDV öncelikle indirim konusu yapılmakta indirilemeyen KDV ise anılan kanunun 32’nci maddesine göre iade edilmektedir.

 

Bu düzenlemenin yürürlük tarihi   06.06.2008’dir.

 

F- Özürlüler İle İlgili Her Türlü Araç-Gereç ve Özel Bilgisayar Teslimine ilişkin istisnadan vazgeçen Mükelleflerin Durumu:

5766 sayılı Kanun’un  12-d maddesi ile KDV Kanunu’na aşağıdaki Geçici 25’inci madde eklenmiştir.

“Geçici Madde 25 – Bu maddenin yürürlülük tarihinden önce kanun’un  17’inci maddesinin (4) numaralı fıkrasının (s) bendinde düzenlenen istisnadan vazgeçen mükelleflerin, bu maddenin yürürlük tarihini izleyen ayın sonuna kadar istisnadan vazgeçme taleplerini geri almaları halinde 18’inci maddenin (3) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan hüküm uygulanmaz. Bu hükmün yugulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.”

KDV Kanunu’nun 18.inci maddenin  3.ncü fıkrasına göre istisnadan vazgecen mükellefler üç yıl geçmedikce mükellefiyetten çıkamazlar. KDV Kanunu’na eklenen Geçici 25’inci maddeye göre özürlülerin KDV’den istisna olan  eğitimleri, meslekleri, günlük yaşamları için özel olarak üretilmiş her türlü araç, gereç ve özel bilgisayar programlarını satan mükelleflerden, ihtiyari olarak istisnadan vazgeçmiş olanlar, vazgeçme taleplerini 31 Temmuz 2008 tarihine kadar geri almaları halinde, KDV Kanunu’nun 18’inci maddesinde yer alan 3 yıl mükellefiyetten çıkmama hükmü bu mükellefler için geçerli olmayacaktır. Ancak, 31 Temmuz 2008 tarihinden sonra yapılan müracaatlar geçerli olmayacaktır.

Bu maddenin yürürlülük tarihi 06.06.2008’dir.

G- Birleşmiş Milletler (BM) Temsilcilikleri, Özel İhtisas, Fon ve Programları İle İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatına (OECD) Resmi Kullanımları İçin Yapılacak Teslim ve Hizmetler KDV’den İstisna Edilmiştir.

5766sayılı Kanun’un  12-d maddesi ile Katma Değer Vergisi Kanunu’na Geçici 26’ıncı maddesi eklenerek, yeni bir istisna hükmü getirilmiştir. İstisna maddesi aynen aşağıdaki gibidir.

“Geçici Madde 26 - Birleşmiş Milletler (BM) temsilciliği, BM’ye bağlı program, fon ve özel ihtisas kuruluşları ile İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatına (OECD) resmi kullanımları için yapılacak mal teslimi ve hizmet ifaları, bunların sosyal ve ekonomik yardım amacıyla bedelsiz olarak yapacakları mal teslimi ve hizmet ifaları,  bedelsiz mal teslimi ve hizmet ifaları ile ilgili mal ve hizmetlerin bunlara teslim ve ifası; finansmanlarının bu kuruluşlar tarafından karşılanması şartıyla ilgili kurum, temsilcilik, program, fon ve özel ihtisas kuruluşlarının Türkiye’deki faaliyetlerinin devamı veya ilgili kurumlara ilişkin uluslararası anlaşmaların yürürlükte bulunduğu süre içerisinde katma değer vergisinden müstesnadır. Bu istisnanın uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.”

Yukarıdaki hükmün gereğini yerine getiren mükelleflerin yüklendikleri Katma Değer Vergileri indirim konusu yapılmayacak, indirim konusu yapılmayan vergiler gider veya maliyet olarak dikkate alınacaktır.

Bu maddenin yürürlülük tarihi 06.06.2008’dir.

 

H- Serbest Bölgelerdeki Müşteriler İçin Yapılan Fason Hizmetler İhracat Kapsamına Alınmıştır.

5766 sayılı Kanun’un 12-e maddesi ile KDV Kanunu’nun “Mal ve Hizmet İhracatı” istisnası ile ilgili 11’inci maddesinin 1-a fıkrasına Serbest Bölgelerdeki Müşteriler için yapılan Fason Hizmetler İbaresi eklenmiştir.

Eski Düzenleme

“İhracat teslimleri ve bu teslimlere ilişkin hizmetler ile yurt dışındaki müşteriler için yapılan hizmetler ve karşılıklı olmak şartıyla uluslararası roaming anlaşmaları çerçevesinde yurt dışındaki müşteriler için Türkiye´de verilen roaming hizmetleri”

Yeni Düzenleme

 “İhracat teslimleri ve bu teslimlere ilişkin hizmetler, yurt dışındaki müşteriler için yapılan hizmetler, serbest bölgelerdeki müşteriler için yapılan fason hizmetler ve karşılıklı olmak şartıyla uluslararası roaming anlaşmaları çerçevesinde yurt dışındaki müşteriler için Türkiye´de verilen roaming hizmetleri”

Yapılan bu değişiklik ile 06.06.2008 tarihinden itibaren serbest bölgelerdeki müşteriler için yapılan fason hizmetler ihracat istisnası kapsamına alınarak KDV’den istisna edilmiştir. Diğer taraftan yapılan, düzenleme sadece serbest bölgelere verilen fason hizmeti kapsamakta olup, serbest bölgelere verilen diğer hizmetler katma değer vergisi istisnasından yararlanmayacaktır.

 

 

I- Serbest Bölgelerdeki Müşteriler İçin Yapılan Fason Hizmetlerin İhracat İstisnasından Yararlanması İçin  Aranan Koşullar

5766 sayılı Kanun’un  12-e maddesi ile Katma Değer Vergisi Kanunu’nun “İhracat Teslimi ve Yurt Dışındaki Müşteriler İçin Yapılan Hizmetler” başlığı altındaki 12’inci maddesine aşağıdaki 3’üncü fıkra eklenmiştir.

 

“3) Fason hizmetlerin serbest bölgelerdeki müşterilere yapılmış sayılması için aşağıdaki  şartlar yerine getirilmiş olmalıdır.

a) Fason hizmet serbest bölgelerde faaliyet gösteren müşteriler için yapılmış olmalıdır.

b) Fason hizmetten serbest bölgelerde faydalanılmalıdır.”

Maddenin yeni fıkrasında belirtildiği üzere fason hizmetin ihracat istisnasından yararlanması için iki şartın birlikte yerine getirilmiş olması gerekmektedir.

Kanunun 11’inci maddesinde yapılan değişiklikle serbest bölgelere yapılan fason hizmeti ihracat istisnası kapsamına alınmış,12’inci madde ile de bu istisnadan yararlanmanın şartları hüküm altına alınmıştır. Bu madeninde yürürlük tarihi; 6 Haziran 2008 dir.

III-SONUÇ

6 Haziran 2008 tarih ve 26898 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5766 sayılı kanun ile ; Sigorta aracılarının sigorta işlemleri dışındaki işlemleri ile hurda metalden elde edilen külçelerin teslimlerine ilişkin istisnadan vazgeçilmiş, Hazinece yapılan gayrimenkul kiralamaları, kullanma izni ve ön izin verilmesi işlemleri Katma Değer vergisinden istisna tutulmuş, indirimli orana tabi mal ve hizmetler ile amortismana tabi iktisadi kıymetler nedeniyle yüklenilen katma değer vergilerinin iadesinin kısıtlanması konusunda Bakanlar Kuruluna yetki verilmiş, özürlülere ilişkin araç-gereç ve özel bilgisayar teslimleri nedeniyle yüklenilen katma değer vergilerinin iadesi öngörülmüş, Birleşmiş Miletler temsilcilikleri, özel ihtisas, fon ve proğramları ile İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatına resmi kullanımları için yapılacak teslim ve hizmetler Katma değer vergisinden istisna tutulmuş, serbest bölgelere yapılan fason hizmet ihracatı ihracat istisnası kapsamına alınmıştır.