Erkan GÜRBOĞA

Gelirler Başkontrolörü

I-GENEL BİLGİ

  15/6/1985 tarih ve l8785 sayılı Resmi Gazete´de yayımlanan 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun 6’ncı maddesinde, bu bölgelerde vergi, resim, harç, gümrük ve kambiyo mükellefiyetlerine dair mevzuat hükümlerinin uygulanmayacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanunun 8’inci maddesinde de, serbest bölge ile Türkiye´nin diğer yerleri arasında yapılacak ticaretin, dış ticaret rejimine tabi olduğu hükme bağlanmıştır. Anılan hüküm dikkate alınarak Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan 39 Seri Numaralı Katma Değer Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde  serbest bölgelere yapılan mal teslimleri ve hizmet ifaları, yürürlükteki mevzuata göre belirlenen usul ve esaslara uygun olarak gerçekleştirildiği takdirde, ihracat istisnası hükümleri çerçevesinde işlem göreceği belirtilmiştir. Ancak; 06 Şubat 2004 tarihli Resmi gazete’de yayınlanan 5084 tarihli Yatırımların  Ve İstihdamın Teşviki İle Bazı kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 8’inci maddesi 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunun 6’ıncı maddesini değiştirmiştir. Yapılan düzenleme ile bu bölgelerde gümrük ve kambiyo mükellefiyetine daire mevzuat hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir. Bu düzenleme ile serbest bölgelerde vergi, resim, harç mükellefiyetine ilişkin hükümlerin uygulanması imkanı doğmuştur. Bu düzenlemeden önce 24.04.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4842 sayılı kanunun 22’nci maddesi ile 3065 sayılı Katma değer vergisi kanunun 12’nci maddesinde düzenleme yapılarak; serbest bölgelere mal teslimi katma değer vergisinden istisna tutulmuş, hizmetlere ilişkin herhangi bir belirleme yapılmamıştır. Nihayetinde 06.06.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5766 sayılı kanunun 12/e. maddesiyle katma değer vergisi kanunun 12’nci maddesine eklenen 3’üncü bent hükmü uyarınca serbest bölgelere verilen fason hizmetler katma değer vergisinden istisna tutulmuştur.

II-TÜRKİYE’DEN SERBEST BÖLGELERE VERİLEN HİZMET HANGİ TARİHTEN İTİBAREN VERGİYE TABİDİR?

12.03.1992 tarih ve 21169 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 39 Seri Numaralı Katma Değer Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin II. bölümünde; “15/6/1985 tarih ve l8785 sayılı Resmi Gazete´de yayımlanan 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun 6’ncı maddesinde, bu bölgelerde vergi, resim, harç, gümrük ve kambiyo mükellefiyetlerine dair mevzuat hükümlerinin uygulanmayacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanunun 8’inci maddesinde de, serbest bölge ile Türkiye´nin diğer yerleri arasında yapılacak ticaretin, dış ticaret rejimine tabi olduğu hükme bağlanmıştır.

Katma Değer Vergisi Kanununun ihracat istisnasını düzenleyen 11’inci maddesinde, ihracat teslimlerinin katma değer vergisinden istisna olduğu belirtilmiş, aynı Kanunun 12’nci maddesinde de bir teslimin ihracat teslimi sayılabilmesi için;

- Teslimin yurt dışındaki bir müşteriye yapılması,

- Teslim konusu malın T.C. gümrük hattından geçerek bir dış ülkeye vasıl olması gerektiği hüküm altına alınmıştır.

Konuyla ilgili olarak yayımlanan 4 Seri No’lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinde ise, "Dış ülkeye vasıl olma" ifadesinden, malın gümrük hattını geçmesinin anlaşılacağı belirtilmiştir.

Bu açıklamalar ışığında, serbest bölgelere yapılan mal teslimleri ve hizmet ifaları, yürürlükteki mevzuata göre belirlenen usul ve esaslara uygun olarak gerçekleştirildiği takdirde, ihracat istisnası hükümleri çerçevesinde işlem görecektir.”  hükmüne yer verilmiştir. Anılan hükümden de anlaşılacağı üzere Türkiye’den serbest bölgelere verilen hizmet ifaları katma değer vergisinden istisna tutulmuştur. Ancak tebliğin dayanağını oluşturan 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunun  6’ncı maddesi 06 Şubat 2004 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan 5084 tarihli Yatırımların  Ve İstihdamın Teşviki İle Bazı kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 8’inci maddesi ile değişikliğe uğramış, yapılan düzenleme ile   bu bölgelerde gümrük ve kambiyo mükellefiyetine daire mevzuat hükümlerinin uygulanmayacağı hükmü getirilmiştir. Böylece bu düzenleme ile  serbest bölgelerde vergi, resim, harç mükellefiyetine ilişkin hükümlerin uygulanması imkanı doğmuş, 39 Seri Numaralı Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin anılan bölümünün uygulama imkanı kalmamıştır. Böylece 5084 Sayılı Yatırımların  Ve İstihdamın Teşviki İle Bazı kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 8’inci maddesinin yürürlüğe girdiği 06 Şubat 2004 tarihinden itibaren Türkiye’den Serbest bölgelere verilen hizmetler katma değer vergisine tabi tutulacaktır.

III-SERBEST BÖLGELERE VERİLEN FASON HİZMETLER

5766 sayılı Kanunun (12/e) maddesi ile KDV Kanununun 11 ve 12’nci maddelerinde değişiklik yapılarak, serbest bölgedeki müşteriler için yapılacak fason hizmetler ihracat istisnası kapsamına alınmıştır. Bu istisna uygulamasında fason hizmet, bir malın mülkiyet ve tasarruf hakkının devralınmaksızın ücreti karşılığı belirli işlemlere tabi tutularak/işlemlerden geçirilerek tasarruf veya mülkiyet hakkı sahibine iade edilmesini ifade edecektir.

Buna göre, serbest bölgeden gönderilen ana madde ve malzemelerin, yurt içinde bulunan işletmelerde çeşitli işlemlere tabi tutulduktan sonra yeniden serbest bölgeye gönderilmesi suretiyle verilen fason hizmetler istisna kapsamında değerlendirilecektir.

Bu istisna 06.06.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Dolayısıyla 06.06.2008 tarihinden itibaren serbest bölgelere verilen fason hizmetler katma değer vergisinden istisnadır.

 IV-SONUÇ

5084 Sayılı Yatırımların Ve İstihdamın Teşviki İle Bazı kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 8’inci maddesinin yürürlüğe girdiği 06 Şubat 2004 tarihinden itibaren serbest bölgelere verilen hizmetler katma değer vergisine tabi olup, 5766 sayılı kanunun ile katma değer vergisinde yapılan değişiklikle de 06.06.2008 tarihinden itibaren serbest bölgelere verilen fason hizmetler katma değer vergisinden istisna tutulmuştur.